آغاز آبگیری آب انبارهای تاریخی شهر سرایان از قنات اصلی شهر

مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سرایان در استان خراسان جنوبی از آب گیری آب انبار های این شهرستان طبق روال هرساله خبر داد و گفت:«آب گیری آب انبارهای تاریخی شهر سرایان از قنات اصلی شهر آغاز شده است.»
به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی، محمد عرب مسئول نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان سرایان، بابیان اینکه آب انبارها گنجینه های آب در شهرستان سرایان هستند، افزود: «در این شهرستان 254 اثر تاریخی شناسایی شده که ازاین آثار 46 اثر در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. آب انبارها سهم به سزایی در آثار تاریخی شهرستان سرایان و نقش مهمی در زندگی مردم شهرستان دارند و 6 آب انبار فعال در این شهرستان وجود دارد.»
او افزود: «شرایط اقلیمی خشك و نیمه خشك بخش عمده ای از ایران، تاثیر ژرف و بنیادی در خلق پدیدههای گوناگون معماری این سرزمین گذاشته است.»
عرب گفت: «ریزشهای آسمانی در ایران، به جز ناحیه شمالی و سواحل دریای مازندران، در بقیه نواحی بسیار كم است. به همین دلیل، از دیرباز در بیشتر دشتهای وسیع ایران، برای دسترسی به آب، تلاش چشمگیری صورت گرفته و ایرانیان با بهره جستن از تمامی تواناییهای خود، دهها كیلومتر قنات حفر كرده اند. آنها در كنار ساخت قناتها و سدها، به ذخیره سازی آبهای فراوان زمستانی برای به مصرف رساندن آنها در فصلهای گرم سال نیز توجه داشته اند و برای تحقق این مساله، «آبانبار» را بنیان گذاشته اند.»
مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سرایان همچنین افزود: «آب گیری آب انبار ها همه ساله از اوایل دی ماه آغاز می شود به این ترتیب که گروهی که در واقع به میرآب معروف هستند و از گذشته این سنت حسنه را از پدرشان به ارث برده اند شروع به اینکار می کنند و ابتدا ته مانده آب موجود در مخازن تخلیه و سپس داخل مخزن لایروبی و تمیز می شود.»
او افزود: «بعد از این مرحله تمیز سازی مسیر آب قنات تا سر منشاء اصلی، همچنین هماهنگی با مردم اطراف قنات برای رعایت مسائل بهداشتی تا آب کثیف نشود. در گذشته مسیرهای داخل شهر نیز تمیز می شد تا به مخزن برسد ولی الان با استفاده از لوله های پلاستیکی آب به داخل مخزن هدایت می شود و این لوله ها فقط در داخل شهر استفاده می شود.»
عرب گفت: «در هنگام آب گیری همانطور که قبلا گفته شد هماهنگی با مردم برای رعایت مسائل بهداشتی صورت گرفته و میرآب ها از اواخر شب که معمولا شب های سردسال می باشد در مسیر قنات در رفت و آمد هستند تا حیوانات نیز به جوی نزدیک نشوند.»
عرب گفت: «آب گیری هر شب از ساعت حدود 11 شب تا 4 صبح انجام می شود و تا زمانی که همه آب انبارها آبگیری شوند ادامه پیدا می کند. میرآب ها عقیده دارند که آبگیری حتما باید در شب های سرد انجام شود تا بر خنکای آب در تابستان داغ بیفزاید و البته که چنین است، صف های طویل مردم در تابستان ها برای برداشت آب خنک و گوارا گواه این مدعاست و نکته اساسی در بحث آب انبارها اعتقاد به استفاده از آنها در بین مردم است که حتی از روستاهای اطراف برای برداشت آب به سرایان می آیند.»
به گفته عرب، آب انبار یک مکان مردمی و مورد استفاده همگان است و هنوز هم هستند افرادی که با کمک هم، آبی را که از سال گذشته در آب انبار باقی است و گل و لایی که کف مخزن آب انبار انباشته شده را تخلیه می کنند.
او در ادامه گفت: «با توجه به این که مخزن آب انبار دارای یک شیر تخلیه است این شیر حدود 60 سانتی متر بالاتر از کف نصب شده اما در کف آن هم یک لوله سفالی به نام "تن بوشه " (لوله سفالی برای انتقال فاضلاب) وجود دارد که برای تخلیه آب باقی مانده و گل و لای آن استفاده می شود. افرادی که برای تمیز کردن داخل مخزن انتخاب می شوند از طریق پنجره منتهی به مخزن به داخل آن می روند و ورود به این مخزن عمیق با طناب میسر است.»
این انجمن در سال ۱۳۸۴ تحت عنوان دوستداران تاریخ و میراث فرهنگی کرج توسط جمعی از اساتید برجسته دانشگاه تاسیس شده و یک نهاد غیر دولتی با مجوز رسمی به شماره ۸۴۲/ ۳۱- ۷۳۹۹ از سازمان میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی جمهوری اسلامی ایران و شماره ثبت ۸۲۸ از سازمان ثبت اسناد و املاک کشور می باشد . رویکرد این مرکز آموزشی ، پژوهشی ، اجرائی و مشاوره ای بوده و در چهارچوب قوانین کشور حرکت می نماید .هزینه های آن از راه آموزش علوم قرآنی ، هنرهای سنتی ، ارائه مشاوره به شخصیتهای حقوقی و حقیقی ، انجام پژوهشهای مرتبط با اساسنامه انجمن و همچنین برگزاری تورهای خاص و ابداعی تامین می گردد . مدیریت وبلاگ و متعاقبا اعضاء امناء و مدیریت عالی انجمن دست تمامی فعالان مرتبط با تحرکات انجمن را به گرمی می فشارد و رسما اعلام می دارد این مرکز بلاشک محلی برای تبادل اندیشه های سازنده ، ارائه پیشنهادات کاربردی و بررسی راهکارهای عملی توسعه پایدار شهری و جوامع محلی می باشد . در این مرکز مباحث بی پایه و رفتارهای غیر اخلاقی جایگاهی نداشته و در ذهن مدیران آن هدفی جزء ارتقاء شخصیتی فرزندان برومند ایران سرفراز اسلامی نیست . لازم به ذکر می باشد عنوان رسمی و اداری انجمن در نهمین مجمع عمومی خود به انجمن تاریخ و میراث ایرانیان تغییر یافته و موضوعات جدیدی نیز به رویکردهای فعالیت آن اضافه شده است .