ضرورت پژوهشهای باستانشناسی در برجهای تاریخی مراغه
بهگزارش میراثآریا بهنقل از روابطعمومی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، علی صدرایی رئیس گروه دوران اسلامی پژوهشکده باستانشناسی، امروز دوشنبه 11 اردیبهشت 96، گفت: «در بخشهای شمالغرب برجها، که بهتازگی گودبرداری شده، لایههای مختلف تاریخی و ــ از همه مهمتر ــ در قسمتهای جدید، علاوهبر حریم آثار، عرصه اثر و برجها نیز مورد تعرض و تخریب واقع شده است.»
این باستانشناس گفت: «آنچه موجب تعجب و تأسف مضاعف شده این است که تمام این اقدامات گودبرداری با ماشینآلات سنگین و در جوار برجهای تاریخی صورت گرفته است.»
او افزود: «علاوهبر عرصه فوق، حریم این مجموعه و گودبرداریهای صورتگرفته همگی دارای لایههای باستانی و تاریخی است و در برشهای تمام دیوارها آثار معماری و در لابهلای خاکها آثار سفالی، آجرهای لعابدار و دیگر مواد فرهنگی دوران اسلامی کاملاً مشهود است.»
صدرایی که از طرف پژوهشکده باستانشناسی در هفته گذشته این مأموریت را بهانجام رسانده است تأکید کرد: «شواهد ایجاب میکند در عرصه مورداشاره پژوهشهای باستانشناختی صورت گیرد.»
او افزود: «با توجه به عمق زیاد گودبرداری، چنانچه مقرر شد پژوهشی صورت گیرد، ساختمانهای مجاور گودبرداری باید نگهداری و حفاظت شوند تا در خلال کار تهدیدی برای نیروها نباشند.»
بررسیهای اولیه باستانشناسی حریم برجهای مدور و گنبد کبود مراغه پس از خاکبرداریهای جدید در اطراف این برجها و ارسال نامه محمدحسن طالبیان معاون میراثفرهنگی سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی به سیدمحمد بهشتی رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری مبنی بر اعزام هیئت باستانشناسی برای برداشت و تکمیل اطلاعات انجام شد.
در این نامه آمده بود: «نظر به اینکه در جریان خاکبرداری برای ساخت مجموعه فرهنگیتجاری در مجاورت برجهای مدور مراغه آثار تاریخی فراوانی مشاهده شده است، بررسی و شناسایی این محوطه تاریخی اجتنابناپذیر است.»
براساس این گزارش، رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، از رئیس پژوهشکده باستانشناسی خواست تا سریعاً اقدام لازم برای مطالعات باستانشناختی صورت گیرد.
شهر برجمقبرهها و طرح ساماندهی محوطه برج کبود و مدور
در حدود 10 سال پیش طرحی با نام «طرح ساماندهی محوطه برج کبود و مدور» در حریم درجه یک، در دو بنای تاریخیِ «گنبد کبود» و «برج مدور» آغازبهکار کرد که البته پس از مدتی طرح اصلاح شد و براساس آن 30درصد از محدوده موردنظر، مکانی تجاری و درصد بیشتر فضای آن برای طرح ساماندهی محوطه بهصورت باغ درنظر گرفته شد، اما تا امروز هیچ بخشی از فضای فرهنگی، فرهنگسرا و حتی خرید دو خانه تاریخی که قرار بود به این محوطه اضافه شود، در دستورکار قرار نگرفتهاند.
مراغه بهعلت دارا بودن تعداد زیادی برجمقبره به «شهر برجمقبرهها» در کشور شهرت یافته است. در این میان برجمقبره معروف به «گنبد کبود»، بهعلت کاشیهای فیروزهای و کبود آن و تزیینات معرق و بهکمال رساندن اوج هنر و تزیینات اسلامی، از اهمیت خاصی در بین سایر برجها برخوردار است.
همچنین وجود «برج مدور» بهفاصله ۱۰متری از «گنبد کبود» و دارا بودن ویژگیهای خاص و ترکیب خط و رسم و هندسه و گره آجری در سردر ورودی به اهمیت و ارزش آن افزوده است. خوشبختانه در سالهای گذشته با حفاری علمی و آواربرداری و با در دست داشتن اطلاعات اولیه پی و پایههای دو برجمقبره نیز در کنار این برجها در سالهای اخیر شناسایی شده است که احتماًل وجود سایر مقابر مشابه در عمق این قبرستان تاریخی و خاص، دور از انتظار نیست، چراکه مراغه در طول تاریخ چندین بار سیلهای ویرانگر را بهخود دیده و آثار بسیاری در آن تخریب یا مدفون شده است.
این انجمن در سال ۱۳۸۴ تحت عنوان دوستداران تاریخ و میراث فرهنگی کرج توسط جمعی از اساتید برجسته دانشگاه تاسیس شده و یک نهاد غیر دولتی با مجوز رسمی به شماره ۸۴۲/ ۳۱- ۷۳۹۹ از سازمان میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی جمهوری اسلامی ایران و شماره ثبت ۸۲۸ از سازمان ثبت اسناد و املاک کشور می باشد . رویکرد این مرکز آموزشی ، پژوهشی ، اجرائی و مشاوره ای بوده و در چهارچوب قوانین کشور حرکت می نماید .هزینه های آن از راه آموزش علوم قرآنی ، هنرهای سنتی ، ارائه مشاوره به شخصیتهای حقوقی و حقیقی ، انجام پژوهشهای مرتبط با اساسنامه انجمن و همچنین برگزاری تورهای خاص و ابداعی تامین می گردد . مدیریت وبلاگ و متعاقبا اعضاء امناء و مدیریت عالی انجمن دست تمامی فعالان مرتبط با تحرکات انجمن را به گرمی می فشارد و رسما اعلام می دارد این مرکز بلاشک محلی برای تبادل اندیشه های سازنده ، ارائه پیشنهادات کاربردی و بررسی راهکارهای عملی توسعه پایدار شهری و جوامع محلی می باشد . در این مرکز مباحث بی پایه و رفتارهای غیر اخلاقی جایگاهی نداشته و در ذهن مدیران آن هدفی جزء ارتقاء شخصیتی فرزندان برومند ایران سرفراز اسلامی نیست . لازم به ذکر می باشد عنوان رسمی و اداری انجمن در نهمین مجمع عمومی خود به انجمن تاریخ و میراث ایرانیان تغییر یافته و موضوعات جدیدی نیز به رویکردهای فعالیت آن اضافه شده است .