نامه «دیدهبان یادگارهای فرهنگی» برای نجات ارگ علیشاه تبریز

«دیدهبان یادگارهای فرهنگی و طبیعی ایران» در نامهای سرگشاده، خواهان توجه فوری مقامهای دولتی به موضوع حفظ حریم اثر میراثیِ ملی ارگ علیشاه تبریز شد. به گزارش ایسنا، «دیدهبان یادگارهای فرهنگی و طبیعی ایران» در نامهای که رونوشت آن به رئیس جمهور، وزیر کشور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فرستاده شده، آورده است: «باز از تبریز، بر خلاف همهی وعدههای دادهشده، خبر از آغاز مجدد خاکبرداری در محوطهی ارگ علیشاه تبریز برای احداث پارکینگ طبقاتی میرسد. بنای امروزین ارگ علیشاه تبریز بازماندهی مسجدی کهن است که بنیاد آن توسط تاجالدین علیشاه جیلانی، وزیر سلطان محمد خدابنده و همیاری ابوسعید بهادرخان، وزیر دیگر این خان مغول و احتمالاً توجه خواجهی بزرگ، رشیدالدین فضلالله همدانی، میان سالهای ۷۱۶ تا ۷۳۶ هجری ساخته و پرداخته شده است. این مسجد بیآسمانه را مناری چندان بلند بود که از دوردست هم شناسایی میشد و ساختمانی چندان شکوهمند که همگان را شگفتزده میکرد. هرچند از آن عظمت کهن امروزه کمتر چیزی به جا مانده که این خود یادگار زمینلرزههای پیاپی و ایستادگیاش در برابر گذر تاریخ آن شهر ارجمندِ پرخاطره است، اما این چیزی از وظیفهی ما در قبال تاریخمان کم نمیکند. نمیخواهیم در این زمینه مثال از وظیفهشناسی سازمانهای مرتبط و دولتها در دیگر کشورها بزنیم که از خرابههای آثار تاریخیشان هم پاسداری میکنند، که این مثالها از ارج کوششهای ایرانیان و دولتمردانی که در طی سدهها این بناها را حفظ کردند تا به ما برسد، میکاهد». در این نامه دربارهی زمینهی این رویداد آمده است؛ «میگویند بنیاد مصلی مسؤولیت ساختوساز در مجاورت این بنای تاریخی را به عهده دارد. آشکار است که خاکبرداری عمیق در حریمِ درجه یکِ این مسجد تاریخی به دلیل ساخت پارکینگ طبقاتی احتمالِ رساندنِ آسیب جدی به این بنای مقدس را بالا میبرد؛ حریمی که روزگاری قرار بود بوستانی 60 هزار متری باشد و شایسته است که چنان نیز شود. چه این احتمال کم باشد و چه زیاد، آشکار و بدیهی است که وظیفهی ما در برابر تاریخی که دیگر تکرار نمیشود، این است که کوچکترین احتمال خطری را برایش ایجاد نکنیم؛ وضعیتی که نمونهی بارزش اثر بینظیر سیوسه پل در اصفهان است که با ندانمکاری برخی مسؤولان احتمال خطری جدی برایش وجود دارد». در دنبالهی نامه آمده است: «برای نجات این اثر ایلخانی، کمپینهایی از فعالان میراث فرهنگی هم راهاندازی شد و عکسهای ساخت پارکینگ مجاور این اثر دست به دست میچرخید و اعتراضها در این زمینه بیشتر و بیشتر شد، که واکنشهای برخی مقامها در سازمان میراث فرهنگی را هم به دنبال داشت. برخی منابع در فضای مجازی نوشتند که مدیران دو یا سه کانال تلگرامی که به شکل خودجوش اقدام به راهاندازی کمپین اعتراض برای جلوگیری از تخریب ارگ تبریز کرده بودند از طرف نهادهای امنیتی احضار و با تهدید از آنها خواسته شده تا فعالیت این کمپینهای مردمی را متوقف کنند که اگر این خبر واقعیت داشته باشد جای پرسش و شگفتی بسیار و پیگیری از سوی شما شخصیتهای دولتی ارجمند، را دارد. گویا اختلاف میراث فرهنگی و بنیاد مصلی در مورد پروندهی ارگ داستانی چندین چندساله دارد که به علت اعمال فشار و نفوذ این بنیاد، بهرغم مستندات قانونی پروندهی ارگ تبریز، در هیچکدام از مراجع قانونی به جایی نرسیده است». همچنین در این نامه با اشاره به این موضوع که «سالهاست که سازمان اوقاف کشور و برخی دیگر از نهادهای مذهبی بدون هیچ مانعی، به بهانهی نوسازی، سرگرم تخریب بناهای مذهبی و بافتهای تاریخیِ شهری هستند که به نابودی خاطرهی معنوی و تاریخِ همه این آثار فرهنگی منجر شده است» از مقامهای مخاطبِ نامه درخواست شده که: «به خاطر مسوولیت بزرگی که در این زمینه بر دوش شما دولتمردان است، خواهشمندیم که واکنشی شایسته نشان دهید و پروندهی این تجاوز به حریم اثری ملی را ببندید، یا اگر توان متوقف کردن این طرح را ندارید دستکم آشکارا آن را اعلام کنید».
این انجمن در سال ۱۳۸۴ تحت عنوان دوستداران تاریخ و میراث فرهنگی کرج توسط جمعی از اساتید برجسته دانشگاه تاسیس شده و یک نهاد غیر دولتی با مجوز رسمی به شماره ۸۴۲/ ۳۱- ۷۳۹۹ از سازمان میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی جمهوری اسلامی ایران و شماره ثبت ۸۲۸ از سازمان ثبت اسناد و املاک کشور می باشد . رویکرد این مرکز آموزشی ، پژوهشی ، اجرائی و مشاوره ای بوده و در چهارچوب قوانین کشور حرکت می نماید .هزینه های آن از راه آموزش علوم قرآنی ، هنرهای سنتی ، ارائه مشاوره به شخصیتهای حقوقی و حقیقی ، انجام پژوهشهای مرتبط با اساسنامه انجمن و همچنین برگزاری تورهای خاص و ابداعی تامین می گردد . مدیریت وبلاگ و متعاقبا اعضاء امناء و مدیریت عالی انجمن دست تمامی فعالان مرتبط با تحرکات انجمن را به گرمی می فشارد و رسما اعلام می دارد این مرکز بلاشک محلی برای تبادل اندیشه های سازنده ، ارائه پیشنهادات کاربردی و بررسی راهکارهای عملی توسعه پایدار شهری و جوامع محلی می باشد . در این مرکز مباحث بی پایه و رفتارهای غیر اخلاقی جایگاهی نداشته و در ذهن مدیران آن هدفی جزء ارتقاء شخصیتی فرزندان برومند ایران سرفراز اسلامی نیست . لازم به ذکر می باشد عنوان رسمی و اداری انجمن در نهمین مجمع عمومی خود به انجمن تاریخ و میراث ایرانیان تغییر یافته و موضوعات جدیدی نیز به رویکردهای فعالیت آن اضافه شده است .